Dit artikel is een samenvatting van de brochure “Stoma en Zwangerschap” uitgegeven door de Nederlandse Stomavereniging Harry Bacon. Deze brochure kan aangevraagd worden via de website van de Nederlandse Stomavereniging Harry Bacon.

Over stoma en zwangerschap bestaat veel onduidelijkheid. Alleen al de vraag of een vrouw met een stoma zwanger kan worden, is niet zonder meer te beantwoorden. In principe kan dat wel, maar dan nog blijven er honderden vragen over. Sluitende antwoorden zijn, zoals bij elke vrouw die zwanger wil worden of zwanger is, niet te geven. De oplossing die voor de één goed is, kan bij de ander niet goed uitpakken. Een lichaam is geen machine, die veelvoudig is gekopieerd. Ieder mens is uniek en heeft een eigen aanpak nodig.

VOOR DE ZWANGERSCHAP (PRECONCEPTIE)

Wie vroeger in verwachting wilde geraken en een stoma had, kreeg vaak van haar huisarts het advies niet zwanger te worden. Je wist immers maar nooit, was de heersende gedachte. Gelukkig zijn de opvattingen vandaag veel positiever. Zo kunnen dragers van een ileostoma, met een voorgeschiedenis van colitis ulcerosa, gewoon zwanger worden. Anderzijds bestaan er soms wel obstakels, maar daaraan is vaak iets te doen.

Maatregelen

Toekomstige ouders kunnen zich laten informeren voordat er sprake is van een zwangerschap.
Algemene leefregels: vermijd het gebruik van tabak, alcohol, drugs. Probeer stress te vermijden en bespreek uw medicijngebruik met uw arts.
Al direct bij het begin van de zwangerschap moeten bepaalde maatregelen genomen worden. Denk aan een goede voeding, voldoende vocht en genoeg vitaminen en mineralen. Een kind is letterlijk de spiegel van de gezonde levens en eetgewoonten van de moeder.
Gebruik geen extra vitamines op eigen houtje, raadpleeg uw arts.

Persoonlijk consult

Wie wil kan een persoonlijke preconceptieconsult krijgen bij zijn huisarts of gynaecoloog. Bespreek met hen uw situatie. Zij kunnen u, zo nodig, doorverwijzen naar een gynaecoloog die ervaring heeft met zwangere vrouwen met een stoma.

Harde buitenwereld

”Ik heb de ziekte van Crohn, ben 31 jaar en moeder van drie kinderen. Vòòr de eerste zwangerschap besefte mijn man en ik goed hoe de stand van zaken voor ons was. We hebben vaak het voor en tegen afgewogen en hebben besloten om voor een kindje te kiezen. Die afweging was voor ons een belangrijke basis om een kind te willen.
Toch is er meer. Je moet ook weten wat je aan de rest van de familie en de omgeving hebt. Dan ontdek je dat mensen buiten die kring – zeg maar de buitenwereld – er vaak geen begrip voor hebben dat je weer zwanger wordt. Sommige vrienden en bekenden reageerden er helaas nogal negatief op.
Ook omdat de afgelopen vier jaar mijn ziektebeeld nogal op en neer schommelde. Zo had ik tussen de eerste en twee zwangerschap een terugval en moest ik vaak in het ziekenhuis opgenomen worden. Vooral mensen die niet veel van de ziekte weten, kunnen erg fel reageren. En dat is hard, maar het is niet anders.”

Vele factoren

Tijdens het preconceptieconsult kunnen vele factoren aan de orde komen die van invloed zijn op de zwangerschap:

· mogelijke erfelijke aandoeningen binnen de familie van de man of vrouw
· is de aandoening van de vrouw of man erfelijk?
· chronische ziekte van de vrouw
· oudere leeftijd van man en/of vrouw
· vroegere verloskundige en gynaecologische problemen
· bloedverwantschap
· infectieziekten (hiv, hepatitis)
· blootstelling van de foetus aan oorzaken van buitenaf, die kunnen leiden tot misvormingen tijdens de zwangerschap
· ben je fysiek in staat om een zwangerschap te dragen?
· ben je fysiek in staat een kind op te voeden?
· medicatie en mogelijke gevolgen
· ondergane operaties en behandelingen

Sommige beslissingen zijn voor de aanstaande ouders zo persoonlijk, dat het uiteindelijk aan de betrokkenen zelf is te bepalen of al dan niet wordt geprobeerd zwanger te worden. Ouderparen kunnen bijvoorbeeld een zeker risico aanvaarden.

Preconceptie en de eerste weken

Preconceptiezorg wordt steeds belangrijker. Voorkomen van problemen is altijd beter dan naderhand ingrijpen. Preconceptiezorg kan naadloos aansluiten op de eerste weken van de zwangerschap. Mochten er risico´s zijn of bestaat een kans op erfelijke aandoeningen, dan kunnen die direct worden bekeken als je zwanger bent.
In de eerste twaalf weken van de zwangerschap komt namelijk al voor een groot deel vast te liggen, welke aangeboren aandoeningen ontstaan en welke problemen zich later in de zwangerschap openbaren. Denk hierbij aan zwangerschapsvergiftiging en groeiproblemen van het ongeboren kind. Soms zijn de problemen toe te schrijven aan bepaalde stofwisselingsstoornissen, zoals diabetes of nierinsufficiëntie. Als de gynaecoloog dit van tevoren weet, kan hij soms corrigeren en er beter op inspelen. Zo kan hij iemand met de ziekte van Crohn adviseren pas dan zwanger te worden, als de ziekte volkomen rustig is.

ZWANGERSCHAP

Zwanger worden met een colo of ileostoma

In principe kan een vrouw met een colo of ileostoma gewoon zwanger worden. Als de onderliggende oorzaak weggenomen is, hoeven er geen barrières te bestaan.

Ziekte van Crohn of colitis ulcerosa

Colitis ulcerosa en de ziekte van Crohn behoren tot de zogeheten inflammatoire darmziekten (IBD, van het Engelse “inflammatory bowel disease”). Vroeger kregen vrouwen met IBD vaak het advies niet zwanger te worden. Er werd gekozen om eerst de medicijnen langzaam af te bouwen. Ongemerkt ging dan de vruchtbare leeftijd voorbij. Nu is dit heel anders, het is, voor bijna alle vrouwen met IBD, niet moeilijk zwanger te worden. De invloed van de ziekte op het ongeboren kind is dan ook volledig vergelijkbaar met “gezonde” vrouwen. Toch moet wel eerlijk worden gezegd dat dit iets genuanceerder ligt voor vrouwen met Crohn, die al te lang met een ontsteking rondlopen. In dergelijke gevallen kan het wel moeilijker zijn om zwanger te worden.
Algemeen geldt dat het voor een goed verloop van de zwangerschap essentieel is, dat de IBD in een rustige periode is. Wordt die rust afgedwongen door onderdrukkende medicijnen, zoal Imuran, dan vormen die géén probleem. Word je zwanger tijdens een opvlamming, dan heeft dan bij ongeveer 2/3 van de vrouwen een negatieve invloed op de ziekte. Vaak blijft de situatie slecht of het wordt erger tijdens de zwangerschap. De verhoogde ziekteactiviteit kan dan aanleiding geven tot complicaties, zoals een miskraam, vroeggeboorte of een te laag geboortegewicht.

Colitis ulcerosa

Colitis ulcerosa tast alleen het slijmvlies van de dikke darm aan. Hoewel de precieze oorzaak van colitis ulcerosa nog steeds niet bekend is, bestaan er aanwijzigingen dat erfelijke factoren een rol spelen. Het risico dat een kind later in de loop van zijn leven ook colitis ulcerosa ontwikkelt, wordt geschat op ongeveer 1,5 procent. Hebben beide ouders colitis ulcerosa dan is die kans groter. Verder is bekend dat mensen met colitis ulcerosa een verhoogde kans op trombose hebben. Maar dit lijkt niet te leiden tot een verhoogd risico op complicaties tijdens een zwangerschap.

Kennis vooraf

“Als gevolg van colitis ulcerosa is bij mij enkele jaren vòòr de zwangerschap een ileostoma geplaatst. Twee jaar later volgde een rectumamputatie. Ik wist dat je met een paar vervelende complicaties te maken kan krijgen. Zo kan de stoma meer naar buiten komen (prolaps) of een deel van de darmen kan vòòr in plaats van achter de buikspieren terechtkomen. Dit heet een stomabreuk. Van beide problemen kun je ook na de bevalling hinder blijven ondervinden. Gelukkig weet ik inmiddels ook dat dit slechts heel zelden voorkomt. Verder is me verteld dat ja na de geboorte, door de nog blubberige buik, te maken kunt krijgen met lekkages. Maar als je vooraf weet dat dit een tijdelijke kwaal is, dan ga je hiermee veel gemakkelijker om. Ook hoorde ik dat je buik vreselijk kan gaan jeuken. Dit heeft te maken met het oprekken van de huid. Erg lastig, maar niets om bezorgd over te zijn.”

De ziekte van Crohn kan erfelijk zijn. Het risico dat een kind van ouders met de ziekte van Crohn later ook deze ziekte ontwikkelt, is minder dan 5 procent.
Het vermoeden bestaat dat de kans op zwangerschap weliswaar iets afneemt, al hangt dit af van de ernst en de activiteitsgraad van de ziekte. Vooral tijdens perioden van actieve ontsteking kunnen de menstruele cyclus en de vruchtbaarheid verstoord zijn.
Bekend is ook da de kans op een spontane miskraam iets groter is dan normaal als de bevruchting heeft plaatsgevonden in een actieve ziekteperiode of direct na een darmresectie.
Heb je een rustige darmontsteking op het moment van bevruchting, dan is de vruchtbaarheid normaal. Sommige vrouwen met de ziekte van Crohn, vooral zij die operaties of fistels in het kleine bekken hebben gehad, hebben minder kans om zwanger te worden. Ook zijn de eierstokken en de eileiders soms betrokken in het ontstekingsproces. Aanhoudende koorts, chronische buikpijn, diarree en ondervoeding kunnen ook een weerslag hebben op een onregelmatige menstruatie en een afwezige eisprong. Indien er (actieve) fistels aanwezig zijn in het perineum, kan dit reden zijn om een geplande keizersnede uit te voeren.

Medicijnen.

In het verleden werd vaak de fout gemaakt bij aanvang van de zwangerschap te stoppen met alle geneesmiddelen. Hierdoor kan de ziekteactiviteit juist sterk toenemen, met alle nadelige gevolgen voor de zwangerschap. Helaas kan van geen enkel geneesmiddel met zekerheid worden gezegd dat het veilig is. Besef overigens dat mocht je een kind krijgen met een aangeboren aandoening, dit niet hoeft te zijn veroorzaakt door de medicijnen die je gebruikte. De meest voorgeschreven geneesmiddelen hebben geen invloed op de zwangerschap en zijn nauwelijks terug te vinden in moedermelk. Ervaring totnogtoe geeft geen aanwijzing voor een verhoogd risico op aangeboren aandoeningen of andere zwangerschapscomplicaties.

Zwanger worden met continet ileostoma of ileoanale pouch (anastomose)

Bij deze patiënten blijkt uit recente studies dat technisch gezien, de zwangerschap en een normale vaginale bevalling, geen nadelige invloed hebben op de functie van de pouch.

Zwanger worden met een urinestoma

Is de stoma aangelegd vanwege incontinentie of blaasproblemen, dat is een spontane zwangerschap mogelijk.
Is er een ontsteking in de buik voorafgegaan aan het aanleggen van de stoma, dan is meestal de functie van de eileiders verstoord. Een spontane zwangerschap is nu niet eenvoudig. Zonodig kunnen alternatieve wegen worden bewandeld, zoals kunstmatige inseminatie of IVF.
Urologen adviseren liefst geen medicijnen te gebruiken. Als het echt niet anders kan, dan is het raadzaam het medicijngebruik met de arts te bespreken.
Of je kind jouw aandoening overerft, is maar de vraag. Ouders met spina bifida hebben een verhoogde kans op het krijgen van een kind met dezelfde aandoening. U kunt op voorhand erfelijkheidsadviezen inwinnen bij uw arts. Spina bifida kan met een grote mate van zekerheid worden aangetoond of uitgesloten met prenatale echografie en vruchtwater onderzoek.

Moeite met zwanger worden

Het is bekend dat eerdere buikoperaties leiden tot verklevingen, waarvan de juiste oorzaak vaak onbekend is. Het gevolg is dat de eileiders verkleven, waardoor eitjes niet langer de baarmoeder kunnen bereiken. Deze verklevingen, een pouch of een continent ileostoma kunnen leiden tot een verminderde kans op een succesvolle bevruchting.

IVF

Ongewenste kinderloosheid kan soms opgelost worden met IVF Bij een IVF behandeling worden hormooninjecties gegeven, zodat meer eicellen zich kunnen ontwikkelen. Die worden dan uit de eierstokken gehaald. In het lab worden de zaadcellen in contact gebracht met de eicellen. Na enkele dagen worden een aantal bevruchte eicellen in de baarmoeder van de vrouw gebracht. Na 2 weken kan men testen of de vrouw zwanger is in de praktijk lukt dit bij 1 op de 5 vrouwen.
Nu is het bij vrouwen met IBD zo, dat eerdere buikoperaties en fistels vrijwel zeker leiden tot verklevingen in de buik. Het risico van een IVF behandeling is het aanprikken van de darm Een eierstok- of buikvliesontsteking kunnen het gevolg zijn. Dit zijn zeer ernstige complicaties. Bij vrouwen met ernstige Crohn wordt soms eiceldonatie geadviseerd om de complicaties van eicelpunctie te vermijden.
Reden genoeg om met de het opstarten van IVF zorgvuldig om te springen. Ook vrouwen zonder IBD kunnen met vergelijkbare, ernstige complicaties te maken krijgen.
Heb je wel IBD, maar ben je niet geopereerd of heb je geen buikvliesontsteking gehad, dan bestaan er ook geen extra risico´s voor IVF.

Fistels

“Ik ben 29 en heb sinds 8 jaar de ziekte van Crohn. Na tientallen operaties gaat het nu redelijk en heb ik een ileostoma. Graag willen we een kind, maar volgens artsen kom ik niet in aanmerking voor IVF, omdat er dan vaginaal aangeprikt wordt. En er zitten een paar grote abcessen in de weg waar doorheen moet worden geprikt. Geen enkele arts wil dit risico nemen. Dit kan leiden tot nieuwe fistels, met alle gevolgen van dien Bovendien heb ik te horen gekregen dat het risico groot is dat met aanprikken via de vagina veel bacteriën worden meegenomen naar de eierstokken.”

Mannen en IBD

Kunnen mannen met darmziekten vruchtbaarheidsproblemen hebben? Ja, dit is bekend. Bepaalde medicijnen verminderen de zaadkwaliteit, dus arts raadplegen als men nog een kind wil bij zijn vrouw.
Na een operatie aan de endeldarm treedt in zeldzame gevallen beschadiging op van de zenuwbanen, waardoor impotentie ontstaat. Ook psychische remmingen, gebruik van medicijnen …. kan erectiestoornissen geven. Darmziekten als colitis ulcerosa en de ziekte van Crohn op zich, lijken geen effect te hebben op de mannelijke vruchtbaarheid.

Ontlasting geblokkeerd

“Na colitis ulcerosa werd in 1993 op mijn rechter onderbuik een ileostoma geplaatst en vond in 1995 een rectumamputatie plaats. Intussen ben ik bevallen van twee kerngezonde kinderen, maar kende in de eindfase van beide zwangerschappen het volgende probleem:
Mijn ontlasting kwam er niet meer uit, omdat het laatste stukje van de dunne darm was afgekneld. Mijn rug deed continu erg veel pijn, niet alleen na het eten. Toen de pijn heel erg werd, ben ik `s nachts opgenomen. In eerste instantie werd mijn klacht niet herkend door de dienstdoende gynaecoloog. Een internist wist gelukkig wel raad met het probleem en haalde met een scoop de vastzittende ontlasting los. Hij gaf me de tip zo veel mogelijk op de linkerzijde te gaan liggen, waardoor de baarmoeder een beetje meer naar links valt. Dit hielp, maar helaas niet voor lang. De laatste weken van beide zwangerschappen heb ik alleen maar vloeibaar voedsel kunnen eten.”

Zwanger met een colo of ileostoma

Vrouwen die zwanger zijn met colo of ileostoma krijgen met algemene problematiek te maken die elke zwangere kent. Specifiek is wel een verstopping of afknelling van de darmen. Soms kan spoelen helpen, maar trek nooit zelf conclusies, raadpleeg uw arts.

De ziekte van Crohn of colitis ulcerosa

De toestand op het moment van de bevruchting bepaald in grote mate het verloop van colitis ulcerosa tijdens de zwangerschap. De meeste vrouwen met een rustige darmontsteking op het moment van de bevruchting, hebben dit ook tijdens het verdere verloop van de zwangerschap. Zij die op dat ogenblik een opvlamming hadden, krijgen vaak ook klachten tijdens de draagtijd. Er bestaat zelfs een verhoogd risico (50 procent) op een verslechtering, tenzij er snel een behandeling plaats vindt.
Bij de ziekte van Crohn worden soortgelijke patronen gezien. Vrouwen in remissie blijven in remissie (darmontsteking). Zij die een opvlamming hadden in de bevruchtingsperiode, blijven vaak actieve klachten hebben. Die kunnen zelfs verslechteren.
Een veel voorkomend probleem bij colitis ulcerosa en Crohn is bloedarmoede. Door het onvoldoende functioneren van grote stukken darm of het ontbreken van een gedeelte ervan, kan er een tekort ontstaan aan vitamine B12 en foliumzuur. Die zijn noodzakelijk voor de opbouw van rode bloedcellen. Dus nauw contact houden met uw arts.
Verder is de ontlasting vaak dun, waardoor er meer zout dan normaal wordt verloren. Het voorschrijven van een zoutloos dieet moet bij geen enkele zwangere vrouw meer worden gedaan.
Na darmresectie, vooral bij vrouwen met Crohn, verandert de opname van galzouten en kunnen er meer galstenen ontstaan in het lichaam. Bij buikpijn in de zwangerschap moet daarom niet alleen worden gedacht aan een verheviging van de ziekte, maar ook aan andere mogelijke complicaties.

Veel rust

“Het begin van de derde zwangerschap was, net als bij de tweede, heel zwaar. De ziekte van Crohn speelde zo heftig op, dat het leek alsof het nooit meer overging. Ik was bang dat het de hele zwangerschap zou duren. Maar toen mijn lijf en leden eenmaal weer op de rit stonden, viel het reuze mee. Natuurlijk weet ik niet hoe een “gewone” zwangerschap verloopt, maar ik vermoed dat ik verder eigenlijk een normale zwangerschap heb gehad. Ik heb vooral veel rust genomen en had op een gegeven moment meer energie dan ooit. Ik hoefde niet rustig aan te doen.”

Zwanger met een blaasreconstructie, indianapouch of urinestoma

Onze nieren liggen – normaal gesproken – achter in het lichaam. Van daar uit lopen de urineleiders naar beneden, naar de blaas.
Dat gebeurt ook bij de zogeheten blaasvervanging, waarbij van een stuk darm een blaas is gevormd. Vaak moeten vrouwen met een dergelijk blaasvervanging zichzelf katheteriseren om de blaas te ledigen. Bij een zwangerschap moeten zij op dezelfde manier hun blaas leeg maken. De druk, zoals bij een vrouw met een gewone blaas, neemt ook toe. Zij moeten eveneens een goede nierfunctie hebben, omdat giftige stoffen weer worden opgenomen als ze te lang in die blaas blijven. Dat zou ook de nieren meer belasten.
Bij vrouwen met een Bricker of met een indianapouch liggen de urineleiders niet op de gebruikelijke plaats achter in de buik. Dan worden de ureters naar voren gebracht en komen uit in de stoma. Je zou kunnen denken dat in die situatie de urineleiders bij een zwangerschap klem komen te zitten. Ook de nieren zetten zich uit en de groeiende foetus knelt ze wat af. Maar dat gebeurt nooit helemaal. Het lijkt erop dat de groeiende baarmoeder de ureters ook af zou kunnen klemmen. Dat is in de regel niet het geval. De natuur heeft daar iets moois op verzonnen. Als een vrouw zwanger is, produceert ze extra progesteron. Dat heeft als gevolg dat alle organen veel slapper van constructie worden. De kans neemt af dat de ureters klem komen te zitten. In die zin is er dus geen groot probleem.
Een zwangere vrouw die geen urinestoma heeft, moet vaker naar het toilet, omdat de baarmoeder drukt op de blaas. Dit is natuurlijk niet het geval bij een zwangere met een urinestoma, omdat zij niet hoeft te plassen. Bij een blaasvervanging is het wel degelijk zo, dat die vaker moet worden geleegd als de vrouw in verwachting is.
Wel is het mogelijk dat door het strakker worden van de huid van de buikwand, de stoma anders in de huid komt te liggen. Dit is dan minder eenvoudig te verzorgen en er treden sneller lekkages op.
Een belangrijke invloed van een zwangerschap is dat het nierbekken en de urineleiders van de nier naar de blaas, in de zwangerschap minder goed de urine voortstuwen. Er bestaat daardoor meer kans op ontstekingen van de urinewegen.
Aangezien de nieren bij een stoma gevoeliger zijn, bestaat er meer kans op ontstekingen. Daarop en op de bloeddruk moet worden gelet. Van infecties rondom de urinewegen is bekend dat dit kan leiden tot te vroege weeën.
Bij continent stoma zie je dat er een nog grotere aanslag wordt gedaan op de nieren, als de urine te lang blijft staan in het reservoir en stoffen nogmaals door het lichaam worden opgenomen. Patiënten die nierfunctieproblemen hebben moeten dan regelmatig worden gecontroleerd.

RONDOM DE BEVALLING

Een veel gehoorde vraag van stomadragers is of een vaginale bevalling mogelijk is. Of is het juist zo, dat meer keizersnedes plaatsvinden?
Een eensluidend antwoord is hierop niet te geven, omdat per vrouw wordt bekeken wat de beste aanpak is Toch kan worden gezegd dat de meeste op natuurlijke wijze bevallen.
Alleen als er sprake is van fistels in het perineum (het gebied rondom de anus en de schede) is het algemeen beleid tot een keizersnede over te gaan. Zo kan dit onrustige en actieve gebied rustiger worden gehouden. Soms wordt er toch nog op een natuurlijke wijze bevallen. In samenspraak met de zwangere vrouw wordt uiteindelijk bepaald hoe het kind zal geboren worden. Per ziekenhuis, arts en situatie kan dit verschillen.
De aanwezigheid van littekens leidt niet tot een pijnlijkere bevalling. Na een normaal verlopen zwangerschap en bevalling, kan het lichaam zeker een volgende zwangerschap aan. Net als bij een gewone vrouw herstelt het lichaam zich namelijk. Wat daarbij, vooral voor stomadragers, kan helpen is het doen van buikspieroefeningen. De buikwand is als een soort elastiek, dat heel erg werd uitgerokken. Als de baby is geboren, gaat de buik langzaam zijn normale vorm weer aannemen. Op dat moment heeft het nog geen zin om buikspieroefeningen te doen. Pas als de buik weer “normaal” is, kan men met de buikspieroefeningen beginnen.
Wat wel een overweging is: vrouwen die vaginaal bevallen hebben vaak langere tijd moeite om de spieren in het bekkenbodem voldoende aan te spannen. Als de bekkenbodem al meer “klappen” heeft opgelopen, is het de vraag of het verstandig is vaginaal te bevallen. Lichte incontinentie kan altijd op de loer liggen.

Bevallen met de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa

In knippen is bij ulcerosa geen enkel probleem. Maar bij de ziekte van Crohn is voorzichtigheid geboden, vooral als er sprake is van fistels in het perineum. Een knip wordt meestal aan de linkerzijde geplaatst, maar het kan soms verstandiger zijn dit aan de rechterzijde te doen. In bepaalde studies wordt erop gewezen dat inactieve fistelklachten weer klachten kunnen geven, terwijl actieve fistelklachten mogelijk zelfs verergeren. Een keizersnede kan dan een optie zijn. Vrouwen met Crohn kunnen na de bevalling te maken krijgen met een opvlamming. Maar deze zijn meestal mild en vrij snel met medicatie onder controle te krijgen.

Bevallen met een ileoanale pouch

Er zijn technisch gezien geen redenen om een keizersnede toe te passen. Toch adviseren meeste specialisten vaak een keizersnede. Omdat de pouch aan de kringspier is gehecht en diezelfde kringspier soms een tot 30 procent verminderde werking heeft, weten ze dat er complicaties kunnen optreden. Met mogelijk een blijvend stoma tot gevolg.

Nog meer kinderen

“Momenteel zit ik te wachten op een pochoperatie en zou een zwangerschap niet echt goed uitkomen. Maar als ik hersteld ben, zou ik nog wel twee kinderen willen krijgen. Als alles mee zit heb ik dan geen stoma meer, mar ben dan zwanger met een pouch. Dit zal ook aardig wat voeten in de aarde hebben. Mijn chirurg heeft afgeraden om op de natuurlijke manier te bevallen als ik een pouch heb. De kans dat ik tijdens de bevalling onherstelbare schade aan het rectum zou kunnen oplopen, is te groot.”

Anus verwijderd

Een eventuele knip wordt ook gezet als de anus is verwijderd. Door het littekenweefsel is het perineum dan wat stugger richting de anus. Inknippen vermindert de kans op inscheuren. De mogelijkheid tot een natuurlijke bevalling ten spijt, blijkt overigens wel dat bij deze categorie vrouwen meestal voor een keizersnede wordt gekozen.

Bevallen met een urinestoma

Als een vrouw met een urinestoma een keizersnede moet ondergaan, is het raadzaam een uroloog bij de ingreep te betrekken. Het lichaam is immers niet alleen van de buitenkant anders. Ook binnenin is er veel gebeurd. De anatomie van de buik is veranderd: de bloedvaten naar de stoma toe, kunnen in de weg zitten bij het uitvoeren van een keizersnede. Als de gynaecoloog per ongeluk de bloedvaten doorsnijdt, kan de stoma afsterven. Ook liggen de urineleiders anders in de buik dan de gynaecoloog zou verwachten.

Borstvoeding

Borstvoeding wordt meestal afgeraden bij vrouwen met de ziekte van Crohn, die zware medicijnen slikken en bij andere specifieke situaties van medicijngebruik. Bijna alle medicijnen komen namelijk in de borstvoeding terecht, met uitzondering van mesalazine. Het gebruik van middelen die de afweer van het lichaam onderdrukken, moeten tijdens de borstvoeding worden afgeraden. Zelf geen “doktertje” spelen, maar raad vragen aan uw arts.

Net als iedere vrouw

“De eerste keer had ik geen stoma, maar had ik wel colitis ulcerosa. Bij de tweede zwangerschap was ik weer gezond maar met een ileostoma. Twee dagen na de bevalling werd ik met mijn zoon ontslagen uit het ziekenhuis. Daar lag ik vanaf de 36ste week, omdat mijn bloeddruk veel te hoog was. En ook na het ontslag, moest ik het nog een tijd rustig aan doen. Was ik aanvankelijk bang dat de stoma voor problemen zou zorgen, was het de bloeddruk. Zo zie je maar weer: het loopt altijd anders dan je denkt. Mijn omgeving reageerde heel positief, maar er waren ook veel vragen “wat moedig van je” of “dat je het aandurft”. Ik zei hier eens op “het is niet mijn baarmoeder die is verwijderd, maar mijn dikke darm”. Mijn mening is dat je moed nodig hebt voor de zwangerschap. Ik ben net als iedere vrouw. Ik voel me niet anders of meer bijzonder dan een vrouw zonder stoma. Ik ben gewoon wie ik ben.”